Alp Er Tunga kimdir? İşte Alp Er Tunga’nın hayatına ilişkin bilgiler
Araştırı : İbrahim Çenet

Türkçe kaynaklarda Alp Er Tonga veya Tonga Alp Er efsanevi Turan padişahı, Türk hükümdar soyunun atası kabul edilmiş ve birçok Türk boylarının sembolü olarak günümüze kadar devam etmiştir. Yazılı Türk kaynakları içinde Alp Er Tonga ile ilgili bilinen en eski kayıda Orhun Abidelerinde rastlamaktayız. İşte, Alp Er Tunga’nın hayatına ilişkin bilgiler
Alp Er Tunga, veya Alp Er Tonğa (Altay Türkçesi: Alp Er Tonga], efsanevi bir Türk hakanıdır. Alp” (alp, yiğit, kahraman, bahadır)[, Er” (er, erkek, adam) ve tonğa” (babür/bebür) anlamındadır. Zaman zaman Saka Hanı olarak bahsedilir.
HAdı ve Tarihsel Konumu
Tunga sözcüğü aslında leopar cinsinden yırtıcı bir hayvanın adıdır. Bir yiğitlik simgesi olarak alplara isim diye verilir. Uzun saçlı olmak Tunga’yı çağrıştırdığı için alpler saç uzatırlar. Ayrıca cengaverler yırtıcı hayvanların özellikle de aslan, kaplan, pars, tunga gibi hayvanların postlarını giyerler. Bu postlar savaşçılığın sembolüdür. Alpar Tunga Han, yanında iki tane tunga (leopar) ile resmedilir, sırtında da bir post vardır, postun dişleri başının üzerinden görünür. Tüm Türk Dünyasında olduğu kadar, İran ve Ortadoğu halklarının pek çoğu tarafından tanınır. Selçukluların 33 atasından biri olarak sayılır. Yeraltındaki 100 sütunlu demir sarayında yaşar. Alpar (Alper) sıfatıyla anılır. İran mitolojisinde adı Afrasyab olarak geçer.
Alp Er Tunga’nın, Turancılarca Türklerin eski atalarının soyundan geldiği öne sürülür. Ayrıca, Divân-ı Lügati’t-Türk’te ve Kutadgu Bilig’de, İran destanı Şehnâme’nin kahramanlarından Efrasiyab (Afrasyab)’la aynı kişi olduğu belirtilir.
Alp Er Tunga, Türk mitolojisi ve tarihinde İskit-Saka döneminin efsanevi hükümdarıdır. “Tongaya düşmek/düşürmek” deyimi ise argodaki “tuzak” anlamından türemiştir. Alp Er Tonga çok eski bin yıllarda orta ve kuzey Asya ve de Sibiryada yaşayan Türklerin bir savaşçı kahraman hanlarıdır. Aslında hem gerçek hem de mitolojik kutsama anlamındadır.
Tonga nın kediden evrimleşerek gelişmiş bir yırtıcı hayvan olduğunu söylemiştik. Bu özel adı leopar olan hayvanın avcılıkta özelliği avına gizlice arkadan saldırmasıdır. Tabi leopar avına bu taktikle saldıracaksa onun avı insan olsun ister başka bir hayvan fark etmez. Türkler Tonga ( Leopar) ın saldırısından korunmak için baş arkası ve sırtlarına bir Tonga ( leopar) postu koyuyorlar. Gene bu Türk savaşçılar görünüşlerini korkunçlaştırmak için kendi sırtları ve yüzlerine de Tonga ( leopar ) postları koyuyorlar.
Günümüzde , ‘ Tongaya düşmek ‘ , Tongaya düşmemek vb deyimlerde buradan geliyor . Yani pusuya düşmek , hileye düşmek anlamında.
İşte tarihte Türklerin önemli bir savaş taktiği böylece ortaya çıkmıştır. Yani cepheden savaştığın bir orduyu aynı zamanda arkadan kuşatmak, hileye getirmek. Aynı zamanda Kurtların bir av taktiği olan , Kurt kapanı taktiği de buna benzer bir taktiktir.
Asya nın orta ve kuzeyi Sibiryada çok eski binlerce hatta yirmi ( 20 ) bin yıl öncelerden beri yaşayan Uygur , Saka , İskit Türkleri bu taktikleri bilirler. Böylece Tonga ( Leopar ) kültürü maddi yanıyla ve de manevi , mecaz anlamıyla da bilinir, dünyanın çoğu yerinde , Asyada ve Anadoluda.
***
Orta Asya arkeoloji araştırmaları uzmanı Prof. Dr. Semih Güneri, Göbeklitepe’de Sibirya’da kullanılmış taş alet teknolojinin izlerine rastlandığını belirtti. Güneri “Bu teknoloji belli ki yaklaşık 7 bin kilometre doğudan batıya doğru taşınmış” dedi.
“Göbeklitepe yüksek kültürünün Sibiryalı baskı mikro dilgi taş Alet teknolojisinin taşıyıcıları ile olan ilişkileri artık bir sır değil. Orta Asya dağlık koridoru üzerinden Zagroslar’a ulaşan ve Kuzey Irak üzerinden Göbeklitepe kültürü ile buluşup kaynaşan Sibiryalı/Kuzey Asyalı yerli halkların bölgedeki izlerini Zagroslar bölgesine ait genetik analizlerin sonuçları da doğruluyor. Sibirya-Yakın Doğu Üst Paleolitik göçleri maddi kültür belgeleriyle doğrulanmış bir süreçtir.
Şimdi , Sibirya Saka, Uygur ve İskit Türklerinin , savaş Kahramanları gerçek- destan karışımı olgularını anlatırken yani Tonga ( Leopar ) kültürünün maddi etkilerini açıklarken ; Göbeklitepe de ki ağır taşların kesilme tekniği olarak Sibiryada otuz bin yıldan beri kullanılan dilgi mikro taş kesme teknikleri kullandıkları bilimsel tezi durumunu burada öne sürdük. Neden Göbeklitepede ki Leopar kültürü . :
Bir süre önce Göbeklitepede heykeller görülmüştü. Yani yırtıcı Tonga ( Leoparlar ) bir insanın sırtına arkadan atlamış durumdaydı. Çünkü Leopar ( Tonga ) hayvanlarının özelliği bu idi. Şimdi 2026 yılı Ağustos ayında bu anlamda başka heykeller bulundu ki şöyle : Bir erkek savaşçı kahraman adam bir Leopar – Tongayı yakalamış, sırtına binmiş ve leopar- Tonganın belki de kulaklarından tutarak onu kontrol ediyor ve ne kadar egemen olduğunu açıklıyor.
Resimde görüldüğü üzere.
Şimdi bu durumu neden anlattık : Eğer Göbeklitepede ki çok ağır taşları daha demir çağında olmayan insanlar nasıl kesmişlerdi: Sibirya taş mikro dilgi tekniği ile kesmişlerdi, Yani yedi bin km uzaktan gelerek. Kaynak : Prof. Dr. Semih Güneri — Prof. Dr. Ekaterine Lipnina ( Rus bilim kadını ; siance natür dergisi. Prof. Dr. Osman Karatay (Ege Üniversitesi): Doçent Dr. Murat Öztürk (İnönü Üniversitesi):
Yani sonuç olarak söylersek : Nasıl Göbeklitepede ki büyük ağırlıkta ki çok sert taşlar , daha demir çağı bile olmamışken , çok eski bin yıllardan beri kullanılan Sibirya Sakalarının , taş mikro dilgi tekniği ile kusursuz olarak kesilmişse… Türk savaşçı kahramanlarının özellikle Saka, Sibirya, İskit Türklerinin Tonga ( leopar) özelliklerinden dolayı gerçek- destan anlamında Tonga adını almışlarsa ve aynı anlamda Göbeklitepe de de Leopara binmiş, kulaklarından tutmuş süren onu kontrol eden adam heykelleride aynı anlamaları gösterdi bize.

İbrahim Çenet
