Bu miras  dokuz bin yıldır sürekli  yerleşim ve üretim yeri olan Domuztepe / Pınarözü / Düziçi / Osmaniye

Domuztepe Osmaniye /Düziçi  kenti  sınırları içinde Ceyhan ırmağı kenarında Çerçioğlu köyü yakınlarında  elli bin metrekare  alanda ( belki daha  büyük ) sürekli yerleşim yeri  olan bir kült ( ler ) merkezi.

1946 yılında Prof. Dr. H.Th. Bossert, Halet Çambel ve Adana Müze Müdürü Naci

Kum tarafından Karatepe’ye yapılan ilk inceleme gezisinde bu harabeye ait esas

şehrin Ceyhan Nehri’nin karşı kıyısında, üzeri baştanbaşa meşelik ve çalılıklarla

kaplı alanda olduğu ekiplerce kayıtlara düşülmüştü. Karatepe’de devam eden

kazılar esnasında kazı ekibinden Prof. Dr. Bahadır Alkım tarafından incelenen bölgeyle

ilgili ; daha sonara 1983 yılında yapımına başlanan Aslantaş barajı nedeniyle zorunlu olarak

kurtarma çalışmalarına başlandı. Th. Bossert ve Bahadır Alkım’ın 1947

ilkbaharında Domuztepe’ye yaptıkları ilk ziyareti B. Alkım şöyle anlatır:

Domuztepeye ilk vardığımızda , Karatepede  ne görmüşsek, burada da aynısını gördük.

Örnek :

—Karatepeyle  aynı zamanda  ve aynı  ustanın elinden çıkmış  Hayat Ağacı var.

Kapı aslanları…Heykel kaideleri. Ve pek çok değerli olgular.

1946 da  tespitlenmiş,  uç görüntüler  var. …..

— 1952  kazı çalışmaları….  Yamaçta ki  yerleşim…. Bilim insanı Bahadır Alkım anlatmaya devam ediyor:

Domuztepe M.Ö 6000 – 7000 tabakaları

 

Bu taraçalardan genişlikleri fazla olmayıp düzce olanların bazılarının I.

Neolotik dönemde (M.Ö. 7. bin sonu-6.bin başları) yerleşim alanı olarak

kullanıldığı, ancak bir çoğunun M.Ö. 2000 yıl temelleri tarafından tahrip edildiği

belirlendi. Burada ele geçen çanak çömlek ve yontma taş aletlerinin,

Yümüktepe- Suriye- Güneydoğu Anadolu’nun bilinen en eski çanak çömlek

buluntularıyla benzeştiği ortaya çıktı. Taraçaların bulunduğu düzlemde tarih

öncesi döneme ait ikinci bir kültür katmanına ait kalıntılara rastlandı. Son

Kalkolotik- İlk Tunç Çağı geçiş dönemine ait bu kalıntıların (M.Ö. 4. bin sonu- 3.

bin başı) oldukça tahrip edilmiş olduğu tespit edildi.

Kalkolotik döneme ait ocak (Domuztepe güney yamaç)

 

Bu döneme ait bir duvar ve bir de çukur bulunabildi. Çanak çömlek ve

diğer buluntuların daha çok Mezopotamya, Güneydoğu Anadolu’nun Obeid-

Uruk dönemi ve Sakçagözü tabakasıyla yakından benzeştiği anlaşıldı. Tespit

edilen bir diğer evrenin ise Domuztepe’nin esas büyük yerleşmesine ait (M.Ö.2.

bin başı- M.Ö. 6. yy. ilk yarısı) olduğu anlaşıldı. Özellikle M.Ö. 2. bin yılının

hemen başlarında yamacın her yerinin set duvarları üzerine yerleştirilmiş

yapılarla dolu olduğu anlaşıldı.

Bereketli Hilal üzerinde Neolitik Devrim‘in kilit yerleşmelerini gösteren harita (MÖ 7.500)

1946  da  Karatepe  çalışmaları ekiplerince  yüzey araştırmalar yapıldı. Yüzey araştırmaları bile çok dolu ve heyacan verici  olgularla doluydu. Bir miktar ağaçlar temizlendi. Bazı heykeller ve olgular  açığa çıkartıldı.

Sonra  1983 yılında Aslantaş barajı su tutacak ve bir kısın alan ve  değerli  eserler su altında kalacaktı.  Domuztepe kült merkezinin çeşitli yerlerine  sondajlar yapıldı. Hızlı bir kazılar  başladı. İlk etapta sekiz ana katmandan oluşuyordu bu yerleşim yerleri.

O kadar değerli eserler vardı ki  hangisine koşulacağına şaşırıldı. Ayrıca bu kadar geniş bir alanda ve  açıkta bile yada yapılan kısıtlı sondajlarda  görülenler bile  olan kült belgelerinin çok azıydı.

Prof. Dr. Bahadır Alkim , Prof. Dr Halet Çambel ‘in , Murat Akman ın  tespitlerine ve yayınlanan raporlarına göre, bu büyük kentte görülen yerleşimler  M. Ö. Yedi  ( 7 ) bin yıl önceye tarihlendi. Yani günümüzden dokuz bin yıl önceye  tarihlendi.  ( Not : Bize öyle geliyor ki eğer daha  teknik sondajlar yapılsa, kazılar yapılsa daha eskiye gidecek.)

Ve bu devasa insanlık mirası  öylece terk edildi. Gelen geçen defineciler , etrafı delik deşik ediyorlar.

Bu dokuz bin yılda  kim bilir hangi kavimler  ve kültürler geldi geçti. Hangi , diyoruz ama, belli başlılarını sayabiliriz :

–Anadolu Türk beylikler.

—  Bizans- Roma dönemi

— Helenistik dönem

–Geç Hitit dönemi

— Hurriler ( Kizzuvatnalılar )

–Luviler

— Urukigina

— Ve Hattiler ( bilinen, bilinmeyen Anadolu uygarlıkları.

Biz şu anda  burası hakkında daha geniş  konular yazmayacağız. Ancak bu önemli  uygarlık merkezinin kazılmasını  ve değerlendirilmesini istiyoruz.

Bir konuyu vurgulayalım M. Ö . üç bin yıllarında Karatepe – Aslantaş  bölgeyi  (  hiç olmasa yakın bölgeyi korumak  amacıyla kurulmuş bir karakol ve ordu karargahıdır. Peki bu karargahın yakınlarda koruduğu  kentler hangileridir . Bu kesinlikle  İrenepolis ( Domuztepe ) ve Kastabaladır.

Domuztepe  bu kült merkezinin şimdiki adıdır. Beş bin yıl  önceki Gılgamış destanında ki adı Sedir Dağı ( Katran dağı ), Tanrılar dağı. Erana uygarlığı Dağı ve daha sonralarıda  İrene polis yani İrene ( Erana ) bölgesi.

Bu Domuztepe kült ve uygarlık merkezinin coğrafi yapısı hakkında birkaç söz edelim. Bölge  Ceyhan nehri  kenarında ve de  hemen arkasından gelen Sabun çayı bitişiğinde. Zaten bölgenin bir adıda  Pınarözü yani ırmak, çay, pınarların suladığı bölge. Bu ırmaklar  orasının savunmasınada katkı sağlıyor. Bölgenin şimdiki adı  Düziçi, yani sulak , verimli, tarıma ve hayvancılığa uygun verimli  ovalar.Bölgenin yüksekliği beş yüz metre. İnsanlar  Ceyhan ırmağı  inişine  yarım saat yürüse çok daha ılıman bölgeye iner. Bu Domuztepe ve Pınarözünden yarım saat  yukarı dağa yürüseler, Amanos Dağlarının çok verimli, serin ve havadar alanlarıyla karşılaşırlar.

Burasıyla ilgili bir belgeyi  yazalım. M. Ö. 50-51 yılında Romalı Çiçero Kilikya valısi  olur ve bu adını söylediğimiz  uygarlık merkezine bir sefer düzenler. Bölgeyi  57 günde ancak alabilir. Bölge öylesine zengin ki buradan alınan ganimetlerle  Roma imparatorluğu bütün açıklarını kapatır.(  Romaya mektuplar. Çiçero )

Bu Domuztepe uygarlığı  dokuz bin yıllık tarihiyle  Konyada ki Çatalhöyük ve Diyarbakırda ki Çay önüyle aynı zamandaş  ve aynı  altın boynuz uygarlıkları içerisindedir.

Bu Domuztepe – Pınarözü kült merkezinin , uzmanlar M. Ö. 7.500 yıl önceye  gittiğini yani günümüzden 9.500 yıl önce  başladığını söylüyor. Bu bilim insanlarına saygılıyız ancak daha  kazı yapılmadı ki. Eğer kazı yapılsa  belki de bin, iki bin yıl daha eskiye gidecek. Yani belki de  on bin yılı geriye gidecek. Göbeklitepe ile zamandaş olacak.

Bu Domuztepe  uygarlığı da hiç olmazsa Çayönü ve Çatalhöyük gibi kazısı yapılmalıdır. Bu büyük değer gün yüzüne çıkartılmalıdır. Bu insanlığın büyük mirası  Osmaniye bölgesi içinde çok anlamlı olacaktır.

Xxx

Dipnot : Bu Domuztepe- Pınarözü kült merkezinden arkada ki Amanos Dağlarına Hodu yaylasına doğru  yürüyüp  dağın doğu eteklerine  üç ( 3 ) saatte  varırsınız. İşte  Domuztepe- Pınarözü  bölgesinin tam simetrik Türkoğlu tarafında  gene adı da Domuztepe olan bir kült merkezi daha vardır. Ki bu Domuztepe de  aynı  dağın batı tarafında ki sözünü ettiğimiz  kült merkeziyle aynı zamanlarda ve çok değerlidir.

Yerelden evrensele dergisi  araştırı gurubu / Özgür haber ajansı ÖZHA