ANADOLU’NUN İLK ERECTUS’U

DENİZLİ KOCABAŞ İNSANI

M. Yüksel Kaya

Anadolu Afrika’yı Asya ve Avrupa’ya bağlayan yol üzerindedir. İnsanlık tarihini kaplayan Paleolitik dönemin tüm evrelerinde insanın dünyaya dağılımında adeta bir köprü görevi görmüştür. Zamanımızda bile  ticaret yolu olma özelliğini sürdüren  Hatay-Suriye arasındaki haç yolu ve çevresi; Paleolitik dönemde bile Homo Erectus’un dünyaya dağılmak için kullandığı bir yoldu. Samandağ ilçesi Meydan mahallesinin kıyılarında bulunan Üçağızlı Mağarası zamanımızdan  41 bin yıl öncesinin kalıntılarını barındırmaktadır. Anadolu’da Paleolitik döneme ait yerleşim yerleri Yarımburgaz (İstanbul), Karain, Öküzini (Antalya) ve Üçağızlı (Hatay) Mağaralarıdır. Bu yerleşim yerlerinde yapılan kazılar o dönemde yaşamış  insanların kullandığı taş aletleri (iki yüzeyli Aşöl­yen aletleri, çeşitli türdeki gelişmiş kazıyıcı ve uçların oluşturduğu Lövaluva ve Musteryen aletleri) ve yedikleri hayvanların  kalıntılarıyla ilgili buluntuları ortaya çıkarsa da Denizli traverten yatakla­rında işçilerin bir kazıda buldukları kafa tası parçasına kadar henüz bir insan kalıntısına rastlanmamıştı. Dolayısıyla, Kocabaş Köyü yakınındaki Denizli traverten yatakla­rında saptanmış olan kafatası parçası önemli bir buluntudur. 

 Son yapılan araştırmalar “Denizli İnsanı”nın Anadolu’da bulunan en eski insan fosili olduğunu ortaya çıkardı. Yaşının ise önceden söylendiği gibi  500.000 değil, 1.2 milyon yıl olduğunu ortaya çıktı. 

Bu buluntu  yukarıda da belirttiğimiz Afrika’dan Avrupa ve Asya’ya yayılım teorisini de desteklemiş oldu. İnsanlığın dünyaya dağılım noktası olan Anadolu’da Neolitik dönem arkeolojik kazılarının azlığı bu konudaki bir çok soruyu maalesef cevapsız bırakmaktadır.

Denizli Kocabaş insanı yaşadığı dönem itibariyle Homo Erectus’tur. 

Homo Erectus, Homo cinsinin Dünyada en uzun müddet yaşamış ırkıdır. 

“ABD’deki Iowa Üniversitesi uzmanlarının Endonezya’nın Cava Adası’nda Solo nehri kıyısında bulduğu fosiller, bu insan türünün 100 bin yıl öncesine kadar yaşadığına işaret ediyor”. 

Bu, Homo Erectus’un modern insanlarla aynı dönemlerde de yaşadığını gösteriyor.

Oysa iki milyon yıldan daha fazla bir süre önce Afrika’da ortaya çıkan türün “Afrika’da 500 bin, Çin’de de 400 bin yıl önce dünyadan silindiği düşünülüyordu”.

Bu arada şunu belirtmek gerekir ki Denizli Kocabaş insanı yani Anadolu’da ilk bulunan Erectus kalıntısı bir fosil değil doku özelliğini kaybetmemiş bir insan kafatası kalıntısıdır. Yani taşlaşmamıştır ve  kemik dokusunu muhafaza etmektedir. 

Muzaffer Yüksel Kaya : 1 mayıs 1958 Osmaniye / Kadirli doğumlu.Selçuk üniversitesinde okudu. Türkiye gazeteciler cemiyetinde yazar.Özellikle kültür tarihi yazarı. Belgeselci yönetmen ve yapımcı :Üç bin yıllık göç 2009 yılı ./ 8. özgür film festivalinde ödül aldı 2013 Pyremos ( Ceyhan nehrietrafında ki uygarlıkları işleyen belgesel )
Dergi kurulunun notu : Ceyhan nehri Elbistan çevrelerinden doğar Amanos Dağlarını ve Osmaniyeyi aşarak Akdeniz e dökülür. Ceyhan Nehri eski bin yıllarda Pyramus adıyla anıldığına göre, bizde Muzaffer Yüksel Kaya çalışması bu konuyu buraya aldık.

Not :

Bilim dergimiz editörlüğü yazarımız M. Yüksel Kaya yı bu çalışması için kutlarız. Yine editörlüğümüz bu konuda ki çalışma ve yazılardan birisini buraya ek olarak alıyoruz. Ayrıca bu ek yazı bizim dergi  yazarımızın tamamen doğru tespitler yaptığını  da pekiştiriyor.

Ve altta yazarımızın anlattığı  , sağlam dokulu Homo Eractus kafatasını da  görüyorsunuz.

‘Denizli Adamı’ Fosili 1.2 Milyon Yaşında

Denizli’nin Honaz İlçesi Kocabaş Mahallesi’nde 2002’de mermer ocağında bir işçi tarafından bulunan ve ‘Denizli Adamı’ ismi verilen fosil kafatasının 1.2 milyon yaşında olduğu çeşitli testlerle kesinleşti. İnsanlık tarihine ışık tutacak fosil kafatasının; anatomik ve kesin yaş bulguları ile Anadolu’da bilinen ilk ve tek taş devri insanı olduğu açıklandı.  İlk bulunduğunda 500 bin yıllık olduğu tahmin edilen ‘Homo Erectus’ fosili için kesin yaşının belirlenmesi amacıyla Fransa’nın Marsilya Üniversitesi’ndeki laboratuvarda, paleomanyetizma ve kozmik radyasyon yöntemleri uygulandı. 1 milyon 200 bin yaşında olduğu saptanan ve Dünya bilim çevrelerinin dikkatini çeken fosil kafatasının insanlık tarihine ışık tutacağı vurgulandı. Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu’nda buluntuyla ilgili ‘Denizli Taş Devri İnsanı’ adlı konferans düzenlendi. Çok sayıda bilim adamı ve öğrencinin izlediği etkinlikte; PAÜ Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Cihat Alçiçek, Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Işın Yalçınkaya, Marsilya Üniversitesi’nde Öğretim Görevlisi Dr. Amelie Vialet konuşmacı olarak yer aldı.  ‘

AVRUPALILARIN ATASI ANADOLULU’   

Buluntuyla ilgili yapılan incelemelerden söz eden PAÜ Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Alçiçek, “Fosilin dijital çekimleri, PAÜ Hastanesi’nde Bilgisayarlı Tomografi ile gerçekleştirildi. Karşılaştırmalı anatomik özelliklerinin taş devri insanına ait olduğu belirlendi. Ancak fosil üzerine uygulanan yaşlandırma eksikliği nedeniyle bu büyük buluş uzun süre hak ettiği alakayı görmemişti.Denizli Adamı, TÜBİTAK ve CNRS (Centre National de la Recherche Scientifique) desteği ile Aix-Marseille Üniversitesi bünyesindeki CEREGE’nin (Centre Européen de Recherche et d’Enseignement des Géosciences de l’Environnement) çalışmaları sonrası 2014’te gündemde hak ettiği yere oturdu. CEREGE laboratuvarlarında paleomanyetizma ve kozmik radyasyon yöntemleriyle fosilin yaşının 1.2 milyon yıl olarak saptandı. Anatomik ve kesin yaş bulguları ile Anadolu’da bilinen ilk ve tek taş devri insanı belgelenmiş oldu. Sonuçlar 2014 yılı başında ünlü Earth and Planetary Science Letters dergisinde yayınlandı. Ayrıca, Anthropologie dergisinin 2014 yılı ilk sayısının tamamı bu fosile adandı. Çalışma sonuçları Avrupalıların atasının Anadolu kökenli olduğu yönü ile uluslararası basın ve bilimsel kuruluşlarının gündeminde geniş yer buldu. The Economist, SciLogs, Pour la Science gibi ünlü yayın organlarında; Chris Stringer, Robin Wylie ve François Savatier gibi ünlü yazarlar tarafından Europevia Turkey, Geology and the First Europeans ve Le deuxieme vague d’Homo erectus datee başlıkları ile uluslararası boyutta gündemde yer aldı” dedi. Prof. Dr. Alçiçek, ayrıca traverten mermer ocaklarında gergedan, geyik, timsah, mamut ve zürafa gibi hayvanların da fosillerini bulduklarını söyledi.   

AVRUPA’YA GÖÇÜN   AYDINLATILMASINDAKİ ÖNEMİ VURGULANDI   

Denizli Adamı’nın Avrupa’ya göçün aydınlatılmasına dair günümüzün en önemli antropolojik buluşu olduğunu söyleyen Prof. Dr. Işın Yalçınkaya, “Bu bulgu ile kıtalararası köprü konumundaki Anadolu’nun insanların dünyaya yayılırken yaşadığı yerlerden biri olduğu ve Avrupa’ya buradan geçtiği varsayımı ispatlanmış oldu. Denizli Adamı, taş devri insanının tarihi ve dünyaya yayılış öyküsüne dair yeni ufuklar açılmasını sağladı. Anadolu’da benzer çalışmaların sürdürülmesi ve yeni bulgular edinilmesi, taş devri insanının göçüne dair yeni bilgiler sunacağı şüphesizdir. Denizli’de taş devri yaşamını anlamak, yaşam şartları ve ürettiği taş alet endüstrisini ve teknolojisini araştırmak amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle gerçekleştirilen ilk çalışmalarda, bu insanların kullandığı oldukça önemli taş alet endüstrisi ve teknolojik bulgulara rastlandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı projesinin ilerleyen aşamalarında taş devri insanının yaşadığı düşünülen mağaralarda sistematik kazılar başlatılması ve bu sayede yaşamları, kültürleri, teknoloji ve endüstrilerinin anlaşılması amaçlanmaktadır. Böylece taş devrinden günümüze kadar Anadolu’da insanlığın yaşam ve kültürel gelişimleri anlaşılabilecektir. Mermer, taş ve kömür ocaklarında nesilleri tükenmiş hayvan ve insan kalıntılarına rastlanıyor. Bu işletmelerde çalışmalar Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kontrolünde yapılmalıdır” diye konuştu. Yalçınkaya, şu anda Pamukkale’de bulunan sıcak suyun eski dönemlerde traverten mermer ocaklarının bulunduğu alanlarda olduğunu ve insanlar ile hayvanları bu suyun çektiğini sözlerine ekleyerek, “Bu alanlarda nesilleri tükenmiş hayvanların da izlerine rastlıyoruz” dedi.    

Marsilya Üniversitesi’nde görevli Dr. Amelie Vialet de Denizli Adamı’nın Anadolu’nun tek insan fosili olduğunu hatırlatarak, “En eski insan fosili Afrika’da bulundu. Afrika’da bulunan fosilin yaşının 2 milyon 8 bin yıllık olduğu belirlendi. Gürcistan’da bulunan bir başka insan fosili de 1 milyon 800 bin yıllık. Denizli’de bulunan fosil, insanlık tarihi açısından çok önemli. Bu fosil, ilk Afrika insanından biraz farklı. Denizli’de bulunan fosilin kafatası biraz daha küçük ve ince” dedi.   Denizli Adamı ile ilgili 11 Mart’ta İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Konferans Salonu’nda; 13 Mart’ta Ankara Üniversitesi Rektörlük binasında iki ayrı konferans daha yapılacağı kaydedildi. (10.03.2015