YILBAŞI — NARDUGAN
İbrahim Çenet.
Aralık ayı, 21 aralık, aralık ayı son günleri yaşamımızda özel bir yere sahip. Yani 21 aralıkta en uzun gece bitmiş, güneşli gün, ışıklı, aydınlık gün başlamıştır.Yer yüzünde insanlar bu durumun felsefesini de yapmıştır. — Yeryüzünde her şey çelişkidir. Karanlık – aydınlık; çirkinlik – güzellik te öyle. Birisi diğerine galip gelir. İşte 21 aralıkta aydınlık karanlığa galip gelmiştir. İnsanlar yeryüzünde bu tarihi aydınlığın, ışık olmanın başlangıcı olarak almışlardır.
Türklerde, tek tanrılı dinler öncesinde bu duruma bu tarihe NARDUGAN demişlerdir. Nar : Güneş demek. Dugan – doğan , oluşmuş olan demektir. Nardugan da , doğan gün. Işığın galip gelmesi demektir.
Bu Narduganı, tarih , kültür ve bilim insanı Dr. Muazzez İlmiye Çığ kısa öz bir makale yapmıştı, bizde yayınlamıştık. Bu makaleyi yeniden yayınlıyoruz, aşağıda.
Yılbaşı, Nardugan
Biz bu anlattığımız konuyu yani karanlık ve aydınlık çarpışmasını , aydınlığın başlamasını bir yağlıboya tablo ile anlattık. Gördüğünüz gibi bir tarafta karanlık diğer tarafta da aydınlık var.

Karanlık tarafta : cezaevi var, kanlı kasatura , dikenli tel, kuru kafa, düğüm olmuş yumak vb var. Diğer aydınlık tarafta da ; ağaçlar, ateş, evler, kuşlar, insanlar var. Ve saydığımız aydınlık yaşam olguları karanlıktan kormuş, ürkmüş ve uzaklaşmaya çalışıyorlar. İsteriz aydınlık hep galip gelsin.
Hepimizin NARDUGAN BAYRAMI kutlu olsun..
Dr. Muazzez İlmiye Çığ
Bolluk, bereket ve güzellikler bizimle olsun.
Yıl sonu yaklaşıyor.
Türklerde çam süsleme geleneği…
Türklerin, tek Tanrılı dinlere girmesinden önceki inançlarına göre,
yeryüzünün tam ortasında bir akçam ağacı bulunuyor.
Buna hayat ağacı diyorlar.
Bu ağacı, imge olarak bizim bütün halı, kilim ve işlemelerimizde görebilirsiniz.
Türklerde güneş çok önemli. İnançlarına göre gecelerin
kısalıp gündüzlerin uzamaya başladığı 22 Aralık’ta gece gündüzle savaşıyor.
Uzun bir savaştan sonra gün geceyi yenerek utku kazanıyor.
İşte bu güneşin utkusu, yeniden doğuşu, Türkler büyük şenliklerle akçam ağacı altında kutluyorlar.
Güneşin yeniden doğuşu, bir yeni doğum olarak algılanıyor.
Bayramın adı
NARDUGAN
(nar=güneş, tugan, dugan=doğan) Doğan güneş.
Güneşi geri verdi diye Tanrı Ülgen’e dualar ediyorlar.
Duaları Tanrıya gitsin diye ağacın altına armağanlar koyuyorlar; dallarına alacalı ipler bağlayarak o yıl için dilekler diliyorlar Tanrıdan…
Bu bayram için, evler temizleniyor. Güzel giysiler giyiliyor. Ağacın
çevresinde yırlar söyleyip oyunlar oynuyorlar.
Yaşlılar,büyük babalar, nineler görmeye gidiliyor; bir araya gelerek birlikte yiyip içiliyor.
Yedikleri; yaş ve kuru meyveler, özel yemek ve şekerleme… Bayram, yakınlarla bir araya gelerek kutlanırsa ömür çoğalır, uğur getirirmiş.
Akçam ağacı yalnız Orta Asya’da yetişiyormuş.
Araplar bu ağacı bilmezlermiş, bu yüzden olayın, Türklerden
Hıristiyanlara geçtiği, bunu da Hunların Avrupa’ya gelişlerinden sonra onlardan görerek aldıkları söyleniyor.
İsa’nın doğumu ile hiç bir ilgisi yok.
“Doğum, güneşin yeniden doğuşu”
Xxx

Nardugan anlayışı konuya ilişkin çeşitli biçimde resmedilmiştir. İşte bunlardan bir tanesi.
İbrahim Çenet
