Yazarlar-Konular

KIRTIL DEDE

C.  Necati  Üçyıldız

Yörenin en yüksek ve çevreye hakim dağında (1279 rakımlı ) Kırtıl Dağında bulunmaktadır. Bu tepenin

başında bulunan Kırtıl Dede’den adını alır tahmini .16-17 Y.Y. İçel /Silifke vilayetinde kazasker olarak

bulunmuş. Hakka yürüyünce de vasiyeti üzerine bu tepeye konmuş. Erzincan yöresinde üç kardeş birisi Yozgat, birisi Ahlat /Bitlis ve İçel sancağına görev almışlar. Halen Kırtıl Dede nin torunları İstanbul Kartal da yaşamakta olup ; Kırtıloğlu soyadını taşıyorlar. Burada atalarının olduğunu öğrenince gelip türbe içinde mezarı elden geçirmişler. Her yıl gelip atalarını ziyaret ediyorlar.

Kırtıl Dede, yaşadığı dönem içinde ; halka önderlik etmiş, onlara yol göstermiş. Yaşadıkları çağda ulu kişi bellemişler. Yörede yaşayan Türkmenler de daha sonraki yıllarda Kırtıl Dede’yi ziyaret yeri kabul etmişlerdir.

Eteğindeki İmamuşağı Köyü Korucuk mahallesi Kırtıl Dede sevgisi ve Folklor alanında bu adla anıldığı için ; köy oluşumu sırasında Kırtl Köyü adını vermişlerdir. 1946 yılında Gökbelen köyünde Sadık Taşucu evinde Muzaffer Sarısözen derleme yaparken ; Felteş Dede ‘ye sormuş:

“ Felteş Hangi Köydensin? “

“ o anda ağzından Kırtıl “ adı geçmiş. Kayıtlara da Kırtıl adı geçince, Kırtıll Samahı, Kırtıl Davulu, Mengisi derken Korucuk adı da Kırtıl olarak anılmaya başlanmış. 1991 yılında Korucuk mahallesi bağımsız köy olurken de adı kayıtlara KIRTIL KÖYÜ olarak geçmiştir..

Bir rivayete göre ulu kişi: Zeyne-Ali Mekke-Kırtıl, diğer rivayete göre ise ;Ali Mekke-Mağaras-Bulgar

Bozağlan( Arzuman Yunus ) ve Zeyne-Aza Dede-Şıh Yonis-Kırtıl. İle yoldaş / kardeş olarak anlatılmıştır.

İlkbahar, yaz aylarında Kırtıl’a ziyaretçiler çok gelirler. Yörüklerden davarı kırılan, hasta olanlar buraya

gelirler, dua ederler. Kurbanlarını kesip ardıçlara asarlar. Tepenin yanında eski bir su sarnıcı vardır. Buraya gelenler yararlanırlar. Buranın bakımını dağın eteğinde Kırtıl Tahtacıları(Bahçe obalılar) yaparlar Sürekli sahip çıkarlar. Sultan Nevruz’da topluca çıkıp, çektikleri çörekleri yerler, nefes söylerler ,samah dönerler.

Keçisi kırılan Yörük, koca bulamayan kız, kız bulamayan delikanlı, çocuğu olmayan kadınların uğrak yeridir.

“ Kırtıl Kırtıl

Bir Koca ver de kurtul.”

Veya

“ Kırtıl Kırtıl,

Bir kız ver de kurtul.”

“ Kırtıl Dede, Kırtıl Dede: Sürümü kırandan kurtar Dede.”

“ Çocuğuma, yuvama dirlik düzenlik ver.”

Kırtıl köyünde bir efsane dinledik:

Efsanenin güncesi yakın. Yakın oluşu buraya karşı sevgiyi, güveni sağlamada.1940 yıllarında AVCI

MEHMET adında bir avcı varmış. Kırtıl arasına ava çıkmış (iki dağ vardır, Biri sivri Kırtıl, diğeri yatırın olduğu tepe. Sivri Kırtıl’da da eski kalıntılar vardır) Dönmüş, dolaşmış av yok. Kırtıl Dede’nin alt yanında, sarnıç civarında Ardıç ağacına sarılmış iki dev yılan görmüş. O kadar büyükmüş ki koca ardıç gözükmüyor. Avcı ürpermiş[c1]  biraz. Ama çok cesurmuş. Çiftesini doğrultmuş al benekli kafasına nişan almış. Bir el, iki el patlamayla birlikte bir ses yankılanmış. O anda sanki bir zelzele olmuş. Yer yerinden oynamış. Civarda odun kesen, tarla sürenler; bu sesi duymuşlar. Kırtıl üstünden bir yalım uçmuş. Top, top olmuş ardıcın dalları ile birlikte yere Yığılmış yılanlar. Avcı korkudan kendinden geçmiş. Kendine geldiğinde ejderhanın cansız yığınını görmüş. Yarı bitkin, korku içinde eve gelmekte iken akrabaları karşılamışlar, büyük hanımının öldüğünü bildirmişler. Birini mezara koymadan diğer hanımı ölmüş. Bir süre sonra bir uyuşukluk meydana gelmiş, felç olmuş. Yöre halkı durumu “ Kırtıl Dede’nin bekçisi olan ejderhalıları öldürdüğü için Dede’nin hışmına uğradığı yorumu yapılmıştır. Avcı Mehmet uzun yıllar daha yaşamış, sahilden eşeğinin üstünde Kırtıl arasından[c2]  Geçirim Yaylasına gidip gelmiştir. Her gördüğüne bu olayı ağlayarak, üzüntü içinde anlatmıştır. O günden sonra bir daha bu ejderha görülmemiştir.

Kırtıl dağında yıllarca orman yangın kulesinde Ormancılar nöbet beklemişler, askeri takım bulunmuş,1974 de Kıbrıs Hareketi ile Haberleşme bu tepeye kurulan tesislerle sağlanmış, sonra bu tesisler Orman İşletmesine devredilmiştir. Yöreye hizmet eden baz istasyonları burada yer almakta ve orman işletmesi yangın gözetleme kulesi olarak faaliyeti devam etmektedir.

KIRTIL DEDE de bir süre İmamuşaklılar Derneği şenlik düzenlediler. Bu dönemde sahne ve çevrede oturma mekanları oluşturulmuştu. Yerel yönetimler ve orman işletmesi yolların bakımını yapmışlardı. Bu ziyaretimizde gördük ki yollar çok bozulmuş, Orman İşletmesi, Mersin Büyük Şehir Belediyesi el elle verirlerse, yollar bakımlı olur. Ziyaretçilerinde ulaşımı daha kolay olur. Bir el atılsa, hayır , dua alınsa.

Ziyaret sonrası bir tarafta Mut Mağaras dağı, bir tarafta Gülnar, Ermenek Dağları, Erdemli Sandal dağı ve akdeniz, rüzgarlı havada görünen Kıbrıs dağları.. Güzellikleri ortaya çıkarmak. Görevlerin en hayırlısı olur..

C. Necati Üçyıldız


 [c1]

 [c2]

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir