İPEK ANA YILDIZLARDA
Ali Haydar Nergis
Dilber (Çimen) teyzemin tanıştırdığı can dostum merhum Ali Hadi Fidanoğlu ve eşi Kıymet Fidanoğlu’nun yengeleri,
Cafer Tan dedemin Hozat, Karaca’dan köylüsü ve yakın dostu Cano Dede’nin gelini,
Merhum Binali Fidanoğlu’nun eşi,
Kendi deyişiyle bir ”Kütüb” (Kütüphane) olan,
Yüzlerce türküyü, atasözünü ve halk deyişini ezbere bilen
İPEK FİDANOĞLU annenin çok sevdiği kahve falında ayrılık çıktı,
94 yaşında yıldızlara yolladık onu….
Bu başlık sıradan bir ölüm ilanı gibi ama, O Anadolu’nun binlerce İPEK ANA ‘larından birileri.
İpek ana , sıradan bir Anadolu , bir Toroslar kadını, anası. Belki okur yazar da değil, belki kitap bile okumamış, ancak kendisi çok iyi bir doğa okuyucusu, bir çok akıllı insanı okumasını öğrenmiş bir bilge kadındı. Hani derler ya Bektaşi şöyle demiş ; — Okunacak en iyi kitap insandır, onu da okumasını bilirsen.
İpek anayı sıradan bir Anadolu kadını dedik ama, ondan aldığımız pek çok kültür ve deneylerden , ürünlerden bazılarını size ileteceğiz ve oradan anlayacağız ki ülkemiz insanlarında ne değerler vardır.
( 22.10. 2023 )
İpek Ana’yı saygı ve minnetle anarken, ondan derlediğim bazı atasözleri ve manileri okumanıza sunuyorum.
Sarı kavunu deldim
Bıçağı gülle sildim
Ne iyi bir gün idi
Sen söyledin ben güldüm
*
Kırık taşın kenarı
Dibinde yedik narı
Küstürdüm yola vurdum
Sırma bıyıklı yari
*
Derdimi kimse bilmez
Öksüzün yüzü gülmez
Açılan yaraları
Kaparım kimse bilmez
*
Karşının mazıları
Yayılır kuzuları
Allah bana mı yazdı
Bu kara yazıları
*
Koyun kuzulayanda
Yaram sızılayanda
Nerde arayıp bulam
Gönlüm arzulayanda
Karşıya kar düştü gel
Fikrime yar düştü gel
İyi günün dostuydun
Kötü günüm düştü gel
Karşıda kar daneler
Oturmuş nar deneler
Ölürse çoklar ölsün
Ölmesin bir taneler
Karşının oylumuna
Kar düştü yaylımına
Gel hakkın helal eyle
Geldik yol ayrımına
Dağlar bağladı beni
Gören ağladı beni
Ayırdı zalim felek- Derde bağladı beni
- Ben senin gibi olamam , ama sen benim gibi olursun ( Gençlerinde yaşlanacağını vurgulamak için söylerdi. )
Yağan yağmur imiş
Kar değil imiş
Şu gelen el imiş
Yar değil imiş
*
Okurum yazı bilmem
Severim nazı bilmem
Yazımız kışa döndü
Gelecek yazı bilmem
*
Karadır kaşın ördek
Yeşildir başın ördek
Evveli çift gezerdim
Hani ya eşin ördek
*
Dam içinde damımız
Çiftedir harmanımız
Gel beraber gezelim
Çatlasın düşmanlarımız
*
Armut dalda dal yerde
Bülbül öter her yerde
Ayırdı felek bizi
Her birimiz bir yerde
*
Mani maniyi eyler
Maniden gelen beyler
Mektubun bir şey değil
Sade bir gönül eyler
*
Kalın, ince bir imiş
Yazık ömrüm çürümüş
*
Gülmedim dünyada
Gülenler gülsün
Derdim yüreğimde
Eller ne bilsin
*
Ayrılık peşimde
Ölüm gözüm de
*
Terazi var tartı var
Her şeyin bir vakti var
- ( … )’ liler yılan kırkar ( Sinekten yağ çıkarır anlamında )
*
Emek emek olsaydı
Sarı öküze bıçak olmazdı
*
Kalemi kaştan söyle
Maniyi baştan söyle
Karnımın açlığı var
Ekmekten aştan söyle
*
Babanı kim öldürdü, atlı mı, yaya mı.. ( Babanı öldürmüşler, öldürenler atlı mı, yaya mı ne fark eder )
*
Kişinin ettiği yanına kalmaz
Bin nasihat etsen birini tutmaz
Herkes ettiğini bulsa gerekir
*
Bu yazı yazı değil
Gönlüm hiç razı değil
Ellere yazı yazmış
Benim ki yazı değil
*
Atı götünden gemleme
( Doğru yapılması işi tersinden yapma )

Derleyen : Ali Haydar Nergis
Fotoğraf : A. H. Nergis
